به گزارش کردپرس، دومین روز از جشنواره «ادبیات و کتاب توشبا» در شهر وان با برگزاری پنل‌های تخصصی درباره تاریخ، ادبیات، فرهنگ و آموزش در کردستان ادامه یافت. شرکت‌کنندگان و سخنرانان این برنامه بر جایگاه تاریخی وان، نقش ادبیات در شکل‌گیری آگاهی فرهنگی و اهمیت حفظ میراث زبانی و ادبی کُردها تأکید کردند.

دومین روز از جشنواره «ادبیات و کتاب توشبا» که با همکاری شهرداری توشبا و انجمن نویسندگان و ادیبان سرحد (KURDÎWAR) در شهر وان برگزار شد، با حضور گسترده علاقه‌مندان به کتاب و فرهنگ ادامه یافت. در این جشنواره چهارروزه، ۴۰ غرفه کتاب در محوطه شهرداری توشبا برپا شده بود و آثار نویسندگان و ناشران مختلف در معرض دید بازدیدکنندگان قرار گرفت.

برنامه‌های روز دوم جشنواره با پنلی تحت عنوان «جایگاه وان در ادبیات کردستان» آغاز شد. در این نشست، مخت‌الله داغ، نویسنده و پژوهشگر، به پیشینه تمدنی وان پرداخت و نقش تمدن اورارتو در شکل‌گیری هویت تاریخی منطقه را برجسته دانست. او گفت هنگام سخن گفتن از فرهنگ و تمدن وان نمی‌توان از اورارتوها چشم‌پوشی کرد؛ تمدنی که برای قرن‌ها در این منطقه حضور داشت و نقش مهمی در تاریخ آن ایفا کرد. داغ همچنین به مباحث تاریخی درباره هویت اورارتوها اشاره کرد و گفت اسناد تاریخی جدید برخی دیدگاه‌های پیشین درباره منشأ قومی این تمدن را به چالش کشیده‌اند.

در ادامه، صالح سرحدی، تاریخ‌نگار و نویسنده، درباره فرهنگ دَنگبێژی سخن گفت و آن را یکی از مهم‌ترین ابزارهای انتقال تاریخ، احساسات و حافظه جمعی مردم کُرد از نسلی به نسل دیگر دانست.

محمود چلبی، پژوهشگر و نویسنده، نیز در سخنان خود به تاریخ آموزش و روشنگری در کردستان پرداخت و نقش مدارس دینی سنتی، به‌ویژه در منطقه سرحد، را مورد بررسی قرار داد. او با اشاره به تغییر ساختار این مراکز آموزشی در دوره‌های متأخر گفت پس از تضعیف حکومت‌های محلی، مدارس به تدریج تحت کنترل طریقت‌ها و جماعت‌های مذهبی قرار گرفتند و به مرور علوم مختلفی همچون پزشکی، مهندسی و علوم تجربی از برنامه‌های آموزشی حذف شد. به گفته چلبی، این روند موجب رکود فکری و علمی در جامعه شد و مانع تداوم آنچه او «رنسانس در حال شکل‌گیری جهان اسلام و جامعه کُرد» نامید، شد.

چلبی همچنین با اشاره به جایگاه سه چهره برجسته ادبیات کلاسیک کُردی، احمد خانی، ملای جزیری و فقیه تیران، گفت این سه شخصیت ستون‌های اصلی ادبیات کُردی به شمار می‌روند. او افزود: «پس از آنکه نهادهای آموزشی و فرهنگی مستقل کُردها از میان رفت، دیگر چهره‌ای در اندازه این بزرگان ظهور نکرد و این بخشی از واقعیت تاریخی ماست.»

در بخش دیگری از جشنواره، پنلی با عنوان «ادبیات و انقلاب» برگزار شد. نظام‌الدین اوزتورک، نویسنده، در این نشست با اشاره به دیدگاه‌های عبدالله اوجالان درباره آموزش و فرهنگ، بر اهمیت نقش ادبیات در شکل‌گیری آگاهی ملی تأکید کرد. او گفت بسیاری از مردم «مم و زین» احمد خانی را صرفاً یک داستان عاشقانه می‌دانند، در حالی که خانی در این اثر در پی طرح ایده وحدت ملی کردها و همبستگی میان بخش‌های مختلف کردستان بوده است.

نظام قاراآغار، دیگر سخنران این نشست، نیز بر قدرت ادبیات در نقد ساختارهای قدرت و آشکار کردن واقعیت‌های پنهان تأکید کرد. او با اشاره به آثار ادبی و روایی از هومر تا ادبیات معاصر گفت ادبیات توانایی آن را دارد که فراتر از احزاب و ایدئولوژی‌ها، حقیقت را آشکار سازد. وی همچنین با ارجاع به برخی تحلیل‌های اخیر عبدالله اوجالان، نقش ادبیات را در افشای چهره واقعی قدرت و خشونت مورد توجه قرار داد.

در ادامه برنامه‌های جشنواره، پنل «شعر و زن» با حضور میزگین روناک، شاعر و نویسنده، و کریستین اوزبِی برگزار شد. روناک در سخنان خود بر پیوند عمیق شعر با تجربه زیسته زنان و مبارزه اجتماعی تأکید کرد و گفت: «بزرگ‌ترین شعر، خودِ مقاومت و مبارزه است؛ شعر روح این مبارزه را بازتاب می‌دهد.»

برگزارکنندگان اعلام کردند جشنواره «ادبیات و کتاب توشبا» تا ۲۱ ژوئن ادامه خواهد داشت و در روزهای آینده نیز میزبان نشست‌های تخصصی، برنامه‌های فرهنگی، شعرخوانی و دیدارهای ادبی مختلف خواهد بود.

منبع تصاویر: آرشیو مزوپوتامیا