به گزارش کردپرس، روابط دیپلماتیک مثبت ترکیه با دولت مرکزی عراق، دولت اقلیم کردستان و دولت جدید سوریه تاکنون نتوانسته است دستاورد اقتصادی مورد انتظار را به همراه داشته باشد. صادرات دیاربکر به عراق و سوریه در شش‌ماهه نخست سال ۲۰۲۶ در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته به‌شدت کاهش یافته است.

بر اساس اطلاعات منتشرشده در پایگاه خبری دیاربکر سوز (سخن دیاربکر)، صادرات دیاربکر به عراق و سوریه ۴۵ درصد کاهش یافته است. تورم بالا، افزایش هزینه‌های تولید، نرخ بالای بهره بانکی، محاسبه قیمت مواد اولیه بر مبنای ارزهای خارجی و تغییر مقررات تجارت مرزی از مهم‌ترین دلایل این کاهش عنوان شده‌اند.

افزایش هزینه‌ها بسیاری از شرکت‌های تولیدی را ناچار به کاهش ظرفیت کرده است. برخی واحدهای تولیدی نیز برای ادامه فعالیت، میزان تولید خود را تا سطح ۳۰ درصد ظرفیت کاهش داده‌اند.

تأثیر مقررات جدید گذرگاه مرزی خابور

مقررات گمرکی و مالیاتی جدید در گذرگاه مرزی خابور، واقع در شهرستان سیلوپی استان شرناخ، از عوامل مؤثر بر کاهش صادرات به عراق اعلام شده است.

فعالان اقتصادی می‌گویند نظام جدید، تجارت مرزی را دشوارتر کرده و قدرت رقابت دیاربکر و دیگر استان‌های منطقه را در بازار عراق کاهش داده است.

نرخ بالای بهره تسهیلات بانکی، افزایش بهای نهاده‌های تولید و هزینه‌هایی که بر اساس دلار و یورو محاسبه می‌شوند، از دیگر موانع پیش روی صادرکنندگان هستند.

بازار سوریه نیز انتظارات را برآورده نکرد

با وجود آغاز دوره‌ای جدید پس از جنگ داخلی سوریه و افزایش تماس‌های دیپلماتیک، صادرات دیاربکر به این کشور نیز رشد مورد انتظار را تجربه نکرده است.

صادرات دیاربکر به سوریه در شش‌ماهه نخست سال ۲۰۲۶ نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۳۵ درصد کاهش یافته است. اگرچه برخی مشکلات تجاری در گذرگاه مرزی جلوه‌گوزو برطرف شده، هنوز رونق مورد انتظار در صادرات منطقه به وجود نیامده است.

درخواست بازگشایی گذرگاه‌های شنیورت و رأس‌العین

فعالان اقتصادی منطقه خواستار حل مشکلات لجستیکی و بازگشایی گذرگاه‌های مرزی بسته‌شده به روی تجارت هستند.

بسته بودن گذرگاه مرزی شنیورت در مقابل شهرستان قزل‌تپه استان ماردین و گذرگاه رأس‌العین در شهرستان جیلان‌پینار استان اورفا، بر فعالیت صادرکنندگان دیاربکر و استان‌های اطراف تأثیر منفی گذاشته است.

سرمایه‌گذاران و صادرکنندگان دیاربکر، باتمان، ماردین، سیرت، بینگُل، بیتلیس و الازیغ برای صادرات کالا به سوریه ناچارند از گذرگاه مرزی جلوه‌گوزو در استان حاتای استفاده کنند. این وضعیت هزینه‌های لجستیکی را افزایش داده و موجب کاهش ظرفیت تولید شده است.

کاهش سهم ترکیه از بازار عراق

جایگاه ترکیه در بازار عراق نیز در سال‌های اخیر تضعیف شده است. ترکیه که در سال ۲۰۱۴ در رتبه نخست کشورهای صادرکننده کالا به عراق قرار داشت، بر اساس آمار سال ۲۰۲۵، پس از امارات متحده عربی و چین به رتبه سوم سقوط کرده است.

صادرکنندگان هشدار می‌دهند در صورت برطرف نشدن موانع تجاری از طریق مذاکره با دولت عراق و امضا نشدن توافق‌نامه‌های اقتصادی جدید، سهم ترکیه از بازار عراق بیش از پیش کاهش خواهد یافت.